1. ទំព័រដើម
  2. ថ្នាក់ទី ១២
  3. មេរៀនទី ១៨
១៨
ជំពូកទី ៥ អាំងតេក្រាល · មេរៀនទី ១៨ · គណិតវិទ្យាថ្នាក់ទី ១២

មាឌសូលីត និងប្រវែងធ្នូ

អាំងតេក្រាល៥ ផ្នែកសំណួរពហុជ្រើសរើស ១០០

មាឌសូលីតបរិវត្ត

សញ្ញាណគ្រឹះ និងការបែងចែកជាស៊ីឡាំងស្តើង

សញ្ញាណនៃសូលីតបរិវត្ត៖ (សៀវភៅពុម្ពទំព័រ ៥០-៥១)
គេឱ្យអនុគមន៍ \(y = f(x)\) ជាប់លើចន្លោះ \([a, b]\) ។ រង្វិលនៃផ្ទៃ \(\Gamma\) ខណ្ឌដោយក្រាប \(f\) និងអ័ក្សអាប់ស៊ីសចន្លោះ \(x = a\) និង \(x = b\) ជុំវិញអ័ក្ស \(x'Ox\) បង្កើតបានជាសូលីតបរិវត្តមួយ។
ការបែងចែករកមាឌ៖

  • ចែក \([a, b]\) ជា \(n\) ចំណែកទទឹង \(\Delta x\) ស្មើៗគ្នា។

  • ផ្ទៃថាសមុខកាត់៖ \(\mathcal{A}(x_k) = \pi [f(x_k)]^2\)

  • មាឌស៊ីឡាំងស្ដើង៖ \(\Delta V_k = \pi [f(x_k)]^2 \Delta x\)

  • មាឌសរុប៖ \(V \approx \displaystyle\sum_{k=1}^n \pi [f(x_k)]^2 \Delta x\)

កាលណា \(n \to +\infty \implies \Delta x \to 0\) គេបានមាឌសូលីតបរិវត្ត៖

\[V = \lim_{n \to +\infty} \sum_{k=1}^n \pi [f(x_k)]^2 \Delta x = \pi \int_a^b [f(x)]^2 \, dx\]

សម្គាល់

ចំណាំ៖ រូបមន្តខាងលើបង្ហាញថាមាឌសូលីតបរិវត្ត គឺស្មើនឹងផលបូកអាំងតេក្រាលនៃផ្ទៃក្រឡាថាសមុខកាត់ \(\mathcal{A}(x) = \pi [f(x)]^2\) ពី \(x = a\) ដល់ \(x = b\) ៖

\[V = \int_a^b \mathcal{A}(x) \, dx = \pi \int_a^b [f(x)]^2 \, dx\]

វិធីសាស្ត្របន្ទះមូល (The Disk Method)

រូបមន្តវិធីសាស្ត្របន្ទះមូល (The Disk Method)
  1. រង្វិលជុំវិញអ័ក្សអាប់ស៊ីស \(Ox\)៖ បើ \(f\) ជាអនុគមន៍ជាប់ និងមិនអវិជ្ជមានលើ \([a, b]\) នោះមាឌសូលីតបរិវត្តដែលកើតពីការរង្វិលជុំវិញអ័ក្ស \(Ox\) នៃដែនប្លង់ខណ្ឌដោយក្រាប \((C): y = f(x)\) អ័ក្ស \(Ox\) និងបន្ទាត់ឈរ \(x = a\) , \(x = b\) គឺ៖

    \[V_{Ox} = \pi \int_a^b \big[ f(x) \big]^2 \, dx \quad{} (\text{ឯកតាមាឌ})\]

  2. រង្វិលជុំវិញអ័ក្សអ័រដោណេ \(Oy\)៖ បើ \(g\) ជាអនុគមន៍ជាប់ និងមិនអវិជ្ជមានលើ \([c, d]\) នោះមាឌសូលីតបរិវត្តដែលកើតពីការរង្វិលជុំវិញអ័ក្ស \(Oy\) នៃដែនប្លង់ខណ្ឌដោយក្រាប \(x = g(y)\) អ័ក្ស \(Oy\) និងបន្ទាត់ដេក \(y = c\) , \(y = d\) គឺ៖

    \[V_{Oy} = \pi \int_c^d \big[ g(y) \big]^2 \, dy \quad{} (\text{ឯកតាមាឌ})\]

a. រង្វិលជុំវិញអ័ក្ស \(Ox\)


\(\mathcal{A}(x) = \pi [f(x)]^2 \implies V_{Ox} = \pi \int_a^b [f(x)]^2 \, dx\)

b. រង្វិលជុំវិញអ័ក្ស \(Oy\)


\(\mathcal{A}(y) = \pi [g(y)]^2 \implies V_{Oy} = \pi \int_c^d [g(y)]^2 \, dy\)

ឧទាហរណ៍

គណនាមាឌសូលីតបរិវត្តដែលកើតពីការរង្វិលជុំវិញអ័ក្ស \(Ox\) នៃដែនប្លង់ខណ្ឌដោយក្រាប \(y = \sqrt{x}\) អ័ក្ស \(Ox\) និងបន្ទាត់ឈរ \(x = 4\) ។

ចម្លើយ

កម្រិតព្រំដែនគឺពី \(x = 0\) ដល់ \(x = 4\) ។
តាមរូបមន្តវិធីសាស្ត្របន្ទះមូល៖

\[V = \pi \int_0^4 (\sqrt{x})^2 \, dx = \pi \int_0^4 x \, dx = \pi \left[ \frac{x^2}{2} \right]_0^4 = \pi \left( \frac{16}{2} - 0 \right) = 8\pi \quad{} (\text{ឯកតាមាឌ})\]

រូបមន្តមាឌស្វ៊ែរ

ស្រាយបញ្ជាក់ថាមាឌនៃស្វ៊ែរកាំ \(R\) គឺ \(V = \dfrac{4}{3}\pi R^3\) ។

ចម្លើយ

ស្វ៊ែរកាំ \(R\) កើតពីការរង្វិលជុំវិញអ័ក្ស \(Ox\) នៃកន្លះរង្វង់ខាងលើ \(y = \sqrt{R^2 - x^2}\) លើចន្លោះ \([-R, R]\) ។
គេបាន៖

\[V = \pi \int_{-R}^R (\sqrt{R^2 - x^2})^2 \, dx = \pi \int_{-R}^R (R^2 - x^2) \, dx\]
ដោយអនុគមន៍ \(f(x) = R^2 - x^2\) ជាអនុគមន៍គូ៖
\[V = 2\pi \int_0^R (R^2 - x^2) \, dx = 2\pi \left[ R^2 x - \frac{x^3}{3} \right]_0^R = 2\pi \left( R^3 - \frac{R^3}{3} \right) = 2\pi \left( \frac{2}{3}R^3 \right) = \frac{4}{3}\pi R^3\]
ដូចនេះ មាឌស្វ៊ែរកាំ \(R\) គឺ \(V = \dfrac{4}{3}\pi R^3\) ។

វិធីសាស្ត្រក្រវិល (The Washer Method)

វិលជុំវិញអ័ក្ស \(Ox\)

បើ \(f(x) \ge g(x) \ge 0\) លើចន្លោះ \([a, b]\) នោះមាឌ \(V\) នៃសូលីតបរិវត្តដែលកើតពីការរង្វិលជុំវិញអ័ក្ស \(Ox\) នៃដែនប្លង់ខណ្ឌដោយខ្សែកោងពីរ \((C_1): y = f(x)\) និង \((C_2): y = g(x)\) ចន្លោះ \(x = a\) និង \(x = b\) ត្រូវបានកំណត់ដោយ៖

\[V = \pi \int_a^b \Big( \big[ f(x) \big]^2 - \big[ g(x) \big]^2 \Big) \, dx \quad{} (\text{ឯកតាមាឌ})\]


ផ្ទៃក្រឡាក្រវិល \(A(x) = \pi \big[ R^2(x) - r^2(x) \big] \implies V = \pi \int_a^b \Big( [f(x)]^2 - [g(x)]^2 \Big) \, dx\)

វិលជុំវិញអ័ក្ស \(Oy\)

បើ \(f(y) \ge g(y) \ge 0\) លើចន្លោះ \([c, d]\) នោះមាឌ \(V\) នៃសូលីតបរិវត្តដែលកើតពីការរង្វិលជុំវិញអ័ក្ស \(Oy\) នៃដែនប្លង់ខណ្ឌដោយ \(x = f(y)\) និង \(x = g(y)\) ចន្លោះ \(y = c\) និង \(y = d\) ត្រូវបានកំណត់ដោយ៖

\[V = \pi \int_c^d \Big( \big[ f(y) \big]^2 - \big[ g(y) \big]^2 \Big) \, dy \quad{} (\text{ឯកតាមាឌ})\]


ផ្ទៃក្រឡាក្រវិល \(A(y) = \pi \big[ R^2(y) - r^2(y) \big] \implies V = \pi \int_c^d \Big( [f(y)]^2 - [g(y)]^2 \Big) \, dy\)

ឧទាហរណ៍

គណនាមាឌសូលីតបរិវត្តដែលកើតពីការរង្វិលជុំវិញអ័ក្ស \(Ox\) នៃដែនប្លង់ខណ្ឌដោយប៉ារ៉ាបូល \(y = x^2\) និងបន្ទាត់ \(y = 2x\) ។

ចម្លើយ

រកអាប់ស៊ីសចំណុចប្រសព្វ៖ \(x^2 = 2x \iff x(x - 2) = 0 \iff x = 0 \quad{} \) ឬ \( \quad{} x = 2\) ។
លើចន្លោះ \([0, 2]\) គេបាន \(2x \ge x^2 \ge 0\) ។
តាមរូបមន្តវិធីសាស្ត្រក្រវិល៖

\[V = \pi \int_0^2 \Big( (2x)^2 - (x^2)^2 \Big) \, dx = \pi \int_0^2 (4x^2 - x^4) \, dx\]
\[V = \pi \left[ \frac{4x^3}{3} - \frac{x^5}{5} \right]_0^2 = \pi \left( \frac{32}{3} - \frac{32}{5} \right) = 32\pi \left( \frac{5 - 3}{15} \right) = \frac{64\pi}{15} \quad{} (\text{ឯកតាមាឌ})\]

ការគណនាប្រវែងធ្នូនៃខ្សែកោង (Arc Length)

ការទាញយករូបមន្តតាមត្រីកោណឌីផេរ៉ង់ស្យែល

សញ្ញាណនៃប្រវែងធ្នូ៖ (សៀវភៅពុម្ពទំព័រ ៥៧)
គេមានអនុគមន៍ \(y = f(x)\) ជាប់ និងមានដេរីវេលើ \([a, b]\) ហើយមានក្រាប \(C\) ។
គេចែកចន្លោះ \([a, b]\) ជា \(n\) ចំណែក រួចយកចំណុច \(P_0(x, f(x))\) និង \(P_1(x+\Delta x, f(x+\Delta x))\) ៖

  • កំណើនលើអ័ក្សឈរ៖ \(\Delta y = f(x + \Delta x) - f(x)\)

  • ប្រវែងអង្កត់ធ្នូ \(P_0 P_1\) គឺ៖ \(\Delta L = P_0 P_1 = \sqrt{(\Delta x)^2 + (\Delta y)^2} = \sqrt{1 + \left(\frac{\Delta y}{\Delta x}\right)^2} \cdot \Delta x\)

  • កាលណា \(\Delta x \to 0\) នោះ \(\dfrac{\Delta y}{\Delta x} \to \dfrac{dy}{dx} = f'(x)\) ហើយឌីផេរ៉ង់ស្យែលប្រវែងធ្នូគឺ៖

    \[dL = \sqrt{1 + \left(\frac{dy}{dx}\right)^2} \, dx = \sqrt{1 + [f'(x)]^2} \, dx\]

ផលបូកនៃប្រវែងធ្នូទាំងអស់ខិតទៅរកប្រវែងធ្នូពិតប្រាកដ \(L\) នៃក្រាប \(C\) ចន្លោះ \(x = a\) និង \(x = b\) ៖

\[L = \int_a^b \sqrt{1 + [f'(x)]^2} \, dx\]

រូបមន្តទូទៅ

រូបមន្តប្រវែងធ្នូ
  1. បើខ្សែកោងមានសមីការ \(y = f(x)\) ដែល \(f'\) ជាប់លើចន្លោះ \([a, b]\) នោះប្រវែងធ្នូ \(L\) ពី \(x = a\) ដល់ \(x = b\) ត្រូវបានកំណត់ដោយ៖

    \[L = \int_a^b \sqrt{1 + \big[ f'(x) \big]^2} \, dx = \int_a^b \sqrt{1 + \left(\frac{dy}{dx}\right)^2} \, dx \quad{} (\text{ឯកតាប្រវែង})\]

  2. បើខ្សែកោងមានសមីការ \(x = g(y)\) ដែល \(g'\) ជាប់លើចន្លោះ \([c, d]\) នោះប្រវែងធ្នូ \(L\) ពី \(y = c\) ដល់ \(y = d\) ត្រូវបានកំណត់ដោយ៖

    \[L = \int_c^d \sqrt{1 + \big[ g'(y) \big]^2} \, dy = \int_c^d \sqrt{1 + \left(\frac{dx}{dy}\right)^2} \, dy \quad{} (\text{ឯកតាប្រវែង})\]

លំហាត់គំរូសៀវភៅពុម្ពទំព័រ ៥៧

គណនាប្រវែងធ្នូនៃក្រាបតាងអនុគមន៍ \(y = f(x) = \dfrac{4\sqrt{2}}{3}x^{\frac{3}{2}} - 1\) នៅចន្លោះបន្ទាត់ឈរ \(x = 0\) និង \(x = 1\) ។

ចម្លើយ

ដេរីវេនៃអនុគមន៍៖

\[y' = f'(x) = \frac{4\sqrt{2}}{3} \cdot \frac{3}{2} x^{\frac{3}{2} - 1} = 2\sqrt{2} x^{\frac{1}{2}} = 2\sqrt{2}\sqrt{x}\]
គេបាន៖
\[1 + (y')^2 = 1 + (2\sqrt{2}\sqrt{x})^2 = 1 + 8x\]
តាមរូបមន្តប្រវែងធ្នូ៖
\[L = \int_0^1 \sqrt{1 + [f'(x)]^2} \, dx = \int_0^1 \sqrt{1 + 8x} \, dx = \frac{1}{8} \int_0^1 (1 + 8x)^{\frac{1}{2}} (1 + 8x)' \, dx\]
\[L = \frac{1}{8} \left[ \frac{2}{3}(1 + 8x)^{\frac{3}{2}} \right]_0^1 = \frac{1}{12} \left[ 9^{\frac{3}{2}} - 1^{\frac{3}{2}} \right] = \frac{1}{12}(27 - 1) = \frac{26}{12} = \frac{13}{6} \quad{} (\text{ឯកតាប្រវែង})\]

លំហាត់អនុវត្តន៍

  1. គណនាមាឌនៃសូលីតបរិវត្តដែលកំណត់បានពីការរង្វិលជុំវិញអ័ក្ស \(x'Ox\) នៃដែនប្លង់ខណ្ឌដោយក្រាបតាងអនុគមន៍៖

    1. \(y = 2x + 1\), អ័ក្ស \(x'Ox\), \(x = 1\) និង \(x = 3\)

    2. \(y = x^2 + 1\), អ័ក្ស \(x'Ox\), \(x = 0\) និង \(x = 3\)

    3. \(y = \sqrt{x - 3}\), អ័ក្ស \(x'Ox\), \(x = 4\) ទៅ \(x = 9\)

    4. \(y = e^x\), អ័ក្ស \(x'Ox\), \(x = 0\) និង \(x = 1\)

    5. \(y = \sin x\), អ័ក្ស \(x'Ox\), \(x = 0\) ទៅ \(x = \pi\)

    6. \(y = \dfrac{2}{x}\), អ័ក្ស \(x'Ox\), \(x = 1\) ទៅ \(x = 4\)

  2. គណនាមាឌនៃសូលីតបរិវត្តដែលកើតពីការរង្វិលជុំវិញអ័ក្ស \(x'Ox\) នៃដែនប្លង់ខណ្ឌដោយក្រាបតាងអនុគមន៍៖

    1. \(f(x) = x^2\) និង \(g(x) = 4x - x^2\)

    2. \(f(x) = x^2 - 2x + 3\) និង \(g(x) = 9 - x\)

    3. \(f(x) = \sqrt{x}\) និង \(g(x) = x^2\)

    4. \(f(x) = 4 - x^2\) និង \(g(x) = x + 2\)

  3. គណនាមាឌនៃសូលីតបរិវត្តដែលកើតពីការរង្វិលជុំវិញអ័ក្សអ័រដោណេ \(y'Oy\) នៃដែនប្លង់ខណ្ឌដោយ៖

    1. \(x = y^2\) និងបន្ទាត់ឈរ \(x = 4\)

    2. \(y = \ln x\), អ័ក្ស \(Oy\) និង \(y = 0, y = 2\)

  4. ចំពោះអនុគមន៍ \(F(x) = \displaystyle\int_1^x \sin(\pi t) \, dt\) ។ គណនា៖

    1. \(F(-1)\)

    2. \(F'(0)\)

    3. \(F''\left(\dfrac{1}{2}\right)\)

    4. \(F''(x)\)

  5. គណនាប្រវែងធ្នូនៃក្រាបតាងអនុគមន៍ខាងក្រោម៖

    1. \(y = \dfrac{x^3}{3} + \dfrac{1}{4x}\) ពី \(x = 1\) ទៅ \(x = 3\)

    2. \(y = \ln(\cos x)\) ពី \(x = 0\) ទៅ \(x = \dfrac{\pi}{3}\)

    3. ឧបមាថា \(f(x) = \dfrac{1}{2}(e^x + e^{-x})\) ។ បន្ទាត់ជួបអ័ក្សអ័រដោណេត្រង់ \(B\) ហើយប៉ះក្រាប \(f\) ត្រង់ \(A(a, f(a))\) (\(a > 0\))។ ប្រៀបធៀបប្រវែងនៃអង្កត់ \(AB\) និងប្រវែងធ្នូនៃក្រាបតាង \(f\) នៅចន្លោះបន្ទាត់ឈរ \(x = 0\) និង \(x = a\) ។

  6. រកផ្ទៃក្រឡាខាង និងមាឌនៃស្វ៊ែរដែលមានកាំ \(R\) ដោយប្រើវិធីសាស្ត្រអាំងតេក្រាល។

  7. លំហាត់ត្រៀមប្រឡងបាក់ឌុប (BacII Practice) ៖
    គេមានអនុគមន៍ \(y = 4x - x^2\) មានក្រាបតាង \((P)\) ៖

    1. រកកូអរដោនេកំពូល និងចំណុចប្រសព្វរវាង \((P)\) ជាមួយអ័ក្សអាប់ស៊ីស \(Ox\)។

    2. គណនាផ្ទៃក្រឡា \(\mathcal{A}\) នៃដែនប្លង់ខណ្ឌដោយ \((P)\) និងអ័ក្ស \(Ox\)។

    3. គណនាមាឌ \(V\) នៃសូលីតបរិវត្តដែលកើតពីការរង្វិលជុំវិញអ័ក្ស \(Ox\) នៃដែនប្លង់ខណ្ឌដោយ \((P)\) និងអ័ក្ស \(Ox\)។

លំហាត់ជំពូក

  1. គណនាអាំងតេក្រាលខាងក្រោម៖

    1. \(\displaystyle\int (2x^3 - 3x^2 + 1) \, dx\)

    2. \(\displaystyle\int \frac{x^2}{\sqrt{x^3 + 1}} \, dx\)

    3. \(\displaystyle\int x e^{x^2} \, dx\)

    4. \(\displaystyle\int \sin(3x - 1) \, dx\)

    5. \(\displaystyle\int \frac{\ln x}{x} \, dx\)

    6. \(\displaystyle\int \frac{dx}{x^2 - 9}\)

  2. គណនាអាំងតេក្រាលដោយប្រើវិធីសាស្ត្រអាំងតេក្រាលដោយផ្នែក៖

    1. \(\displaystyle\int x \cos x \, dx\)

    2. \(\displaystyle\int x^2 e^x \, dx\)

    3. \(\displaystyle\int \ln x \, dx\)

    4. \(\displaystyle\int x \sqrt{x + 1} \, dx\)

    5. \(\displaystyle\int e^x \sin x \, dx\)

    6. \(\displaystyle\int \arctan x \, dx\)

  3. គណនាអាំងតេក្រាលកំណត់ខាងក្រោម៖

    1. \(\displaystyle\int_0^1 \frac{x^3}{x^2 + 1} \, dx\)

    2. \(\displaystyle\int_0^{\frac{\pi}{2}} \frac{\sin x}{\sin x + \cos x} \, dx\)

    3. \(\displaystyle\int_0^{\frac{\pi}{4}} \ln(1 + \tan x) \, dx\)

  4. គណនាផ្ទៃក្រឡាដែនប្លង់ខណ្ឌដោយក្រាបតាងអនុគមន៍ខាងក្រោម៖

    1. \(y = x^2 - 4x\) និងអ័ក្ស \(Ox\)

    2. \(y = x^3 - 3x\) និងអ័ក្ស \(Ox\) លើចន្លោះ \([-1, 2]\)

    3. \(y = -x^2 + 4x\) និងបន្ទាត់ \(y = x\)

    4. \(y = \sqrt{x}\) និង \(y = x^2\)

  5. គណនាមាឌសូលីតបរិវត្តដែលកើតពីការរង្វិលជុំវិញអ័ក្ស \(Ox\) នៃដែនប្លង់ខណ្ឌដោយ៖

    1. \(y = x^2\) និង \(y = 4\)

    2. \(y = \sqrt{x}\) និង \(y = x\)

    3. \(y = \sin x\) លើចន្លោះ \([0, \pi]\)

  6. គណនាប្រវែងធ្នូននៃខ្សែកោងខាងក្រោម៖

    1. \(y = \dfrac{1}{3}(x^2 + 2)^{\frac{3}{2}}\) ពី \(x = 0\) ដល់ \(x = 3\)

    2. \(y = \ln(\cos x)\) ពី \(x = 0\) ដល់ \(x = \dfrac{\pi}{4}\)

    3. \(y = \dfrac{x^4}{16} + \dfrac{1}{2x^2}\) ពី \(x = 1\) ដល់ \(x = 2\)

  7. លំហាត់ស្វ៊ីតអាំងតេក្រាលប្រឡងបាក់ឌុប៖
    គេឱ្យស្វ៊ីត \((I_n)\) កំណត់ចំពោះគ្រប់ \(n \in \mathbb{N}\) ដោយ \(I_n = \displaystyle\int_0^1 (1 - x^2)^n \, dx\) ។

    1. គណនា \(I_0\) និង \(I_1\) ។

    2. ដោយប្រើអាំងតេក្រាលដោយផ្នែក ចូរបង្ហាញថា \((2n + 1)I_n = 2n I_{n-1}\) ចំពោះគ្រប់ \(n \ge 1\) ។

    3. ទាញរកតម្លៃនៃ \(I_2\) និង \(I_3\) ។

ចម្លើយ និងដំណោះស្រាយ

បើកមើលចម្លើយ និងដំណោះស្រាយលម្អិត
មេរៀនទី ៤ ៖ មាឌសូលីត និងប្រវែងធ្នូ
colback=white, colframe=col1, arc=2.5mm, width=, boxrule=1pt, title= តារាងចម្លើយសំណួរពហុជ្រើសរើស (MCQ 100) — មេរៀនទី ៤, halign=center
ល.រ ចម្លើយ ល.រ ចម្លើយ ល.រ ចម្លើយ ល.រ ចម្លើយ ល.រ ចម្លើយ
១ ក ២១ ក ៤១ ក ៦១ ក ៨១ ក
២ ខ ២២ ខ ៤២ ខ ៦២ ខ ៨២ ខ
៣ គ ២៣ គ ៤៣ គ ៦៣ គ ៨៣ គ
៤ ឃ ២៤ ឃ ៤៤ ឃ ៦៤ ឃ ៨៤ ឃ
៥ ក ២៥ ក ៤៥ ក ៦៥ ក ៨៥ ក
៦ ខ ២៦ ខ ៤៦ ខ ៦៦ ខ ៨៦ ខ
៧ គ ២៧ គ ៤៧ គ ៦៧ គ ៨៧ គ
៨ ឃ ២៨ ឃ ៤៨ ឃ ៦៨ ឃ ៨៨ ឃ
៩ ក ២៩ ក ៤៩ ក ៦៩ ក ៨៩ ក
១០ ខ ៣០ ខ ៥០ ខ ៧០ ខ ៩០ ខ
១១ គ ៣១ គ ៥១ គ ៧១ គ ៩១ គ
១២ ឃ ៣២ ឃ ៥២ ឃ ៧២ ឃ ៩២ ឃ
១៣ ក ៣៣ ក ៥៣ ក ៧៣ ក ៩៣ ក
១៤ ខ ៣៤ ខ ៥៤ ខ ៧៤ ខ ៩៤ ខ
១៥ គ ៣៥ គ ៥៥ គ ៧៥ គ ៩៥ គ
១៦ ឃ ៣៦ ឃ ៥៦ ឃ ៧៦ ឃ ៩៦ ឃ
១៧ ក ៣៧ ក ៥៧ ក ៧៧ ក ៩៧ ក
១៨ ខ ៣៨ ខ ៥៨ ខ ៧៨ ខ ៩៨ ខ
១៩ គ ៣៩ គ ៥៩ គ ៧៩ គ ៩៩ គ
២០ ឃ ៤០ ឃ ៦០ ឃ ៨០ ឃ ១០០ ឃ
ខ. ដំណោះស្រាយលម្អិតនៃលំហាត់អនុវត្តន៍
លំហាត់អនុវត្តន៍ទី ១

គណនាមាឌនៃសូលីតបរិវត្តដែលកំណត់បានពីការរង្វិលជុំវិញអ័ក្ស \(x'Ox\) នៃដែនប្លង់ខណ្ឌដោយក្រាបតាងអនុគមន៍៖

  1. \(y = 2x + 1\), អ័ក្ស \(x'Ox\), \(x = 1\) និង \(x = 3\)

  2. \(y = x^2 + 1\), អ័ក្ស \(x'Ox\), \(x = 0\) និង \(x = 3\)

  3. \(y = \sqrt{x - 3}\), អ័ក្ស \(x'Ox\), \(x = 4\) ទៅ \(x = 9\)

  4. \(y = e^x\), អ័ក្ស \(x'Ox\), \(x = 0\) និង \(x = 1\)

  5. \(y = \sin x\), អ័ក្ស \(x'Ox\), \(x = 0\) ទៅ \(x = \pi\)

  6. \(y = \dfrac{2}{x}\), អ័ក្ស \(x'Ox\), \(x = 1\) ទៅ \(x = 4\)

ដំណោះស្រាយ

  1. \(y = 2x + 1\) លើ \([1, 3]\) ៖

    \(V = \pi \displaystyle\int_1^3 (2x + 1)^2 \, dx\)

    \(= \pi \left[ \frac{4x^3}{3} + 2x^2 + x \right]_1^3 = \frac{158\pi}{3}\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{V = \frac{158\pi}{3}}\)

  2. \(y = x^2 + 1\) លើ \([0, 3]\) ៖

    \(V = \pi \displaystyle\int_0^3 (x^2 + 1)^2 \, dx\)

    \(= \pi \left[ \frac{x^5}{5} + \frac{2x^3}{3} + x \right]_0^3 = \frac{348\pi}{5}\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{V = \frac{348\pi}{5}}\)

  3. \(y = \sqrt{x - 3}\) លើ \([4, 9]\) ៖

    \(V = \pi \displaystyle\int_4^9 (x - 3) \, dx\)

    \(= \pi \left[ \frac{x^2}{2} - 3x \right]_4^9 = \frac{35\pi}{2}\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{V = \frac{35\pi}{2}}\)

  4. \(y = e^x\) លើ \([0, 1]\) ៖

    \(V = \pi \displaystyle\int_0^1 e^{2x} \, dx = \pi \left[ \frac{e^{2x}}{2} \right]_0^1\)

    \(= \frac{\pi(e^2 - 1)}{2}\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{V = \frac{\pi(e^2 - 1)}{2}}\)

  5. \(y = \sin x\) លើ \([0, \pi]\) ៖

    \(V = \pi \displaystyle\int_0^\pi \sin^2 x \, dx = \frac{\pi}{2} \left[ x - \frac{\sin 2x}{2} \right]_0^\pi\)

    \(= \frac{\pi^2}{2}\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{V = \frac{\pi^2}{2}}\)

  6. \(y = \dfrac{2}{x}\) លើ \([1, 4]\) ៖

    \(V = 4\pi \displaystyle\int_1^4 \frac{1}{x^2} \, dx = 4\pi \left[ -\frac{1}{x} \right]_1^4\)

    \(= 3\pi\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{V = 3\pi}\)

លំហាត់អនុវត្តន៍ទី ២

គណនាមាឌនៃសូលីតបរិវត្តដែលកើតពីការរង្វិលជុំវិញអ័ក្ស \(x'Ox\) នៃដែនប្លង់ខណ្ឌដោយក្រាបតាងអនុគមន៍៖

  1. \(f(x) = x^2\) និង \(g(x) = 4x - x^2\)

  2. \(f(x) = x^2 - 2x + 3\) និង \(g(x) = 9 - x\)

  3. \(f(x) = \sqrt{x}\) និង \(g(x) = x^2\)

  4. \(f(x) = 4 - x^2\) និង \(g(x) = x + 2\)

ដំណោះស្រាយ

  1. \(f(x) = x^2\) និង \(g(x) = 4x - x^2\) ៖

    អាប់ស៊ីសប្រសព្វ ៖ \(4x - x^2 = x^2 \iff x = 0, 2\)

    លើ \([0, 2]\) ៖ \(g(x) \ge f(x) \ge 0\)

    \(V = \pi \displaystyle\int_0^2 ((4x - x^2)^2 - x^4) dx\)

    \(= \pi \left[ \frac{16x^3}{3} - 2x^4 \right]_0^2 = \frac{32\pi}{3}\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{V = \frac{32\pi}{3}}\)

  2. \(f(x) = x^2 - 2x + 3\) និង \(g(x) = 9 - x\) ៖

    អាប់ស៊ីសប្រសព្វ ៖ \(x = -2, 3\)

    លើ \([-2, 3]\) ៖ \(g(x) \ge f(x) \ge 0\)

    \(V = \pi \displaystyle\int_{-2}^3 (-x^4 + 4x^3 - 9x^2 - 6x + 72) dx\)

    \(= \pi \left[ -\frac{x^5}{5} + x^4 - 3x^3 - 3x^2 + 72x \right]_{-2}^3\)

    \(= 250\pi\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{V = 250\pi}\)

  3. \(f(x) = \sqrt{x}\) និង \(g(x) = x^2\) ៖

    អាប់ស៊ីសប្រសព្វ ៖ \(x = 0, 1\)

    លើ \([0, 1]\) ៖ \(\sqrt{x} \ge x^2 \ge 0\)

    \(V = \pi \displaystyle\int_0^1 (x - x^4) dx = \pi \left[ \frac{x^2}{2} - \frac{x^5}{5} \right]_0^1\)

    \(= \frac{3\pi}{10}\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{V = \frac{3\pi}{10}}\)

  4. \(f(x) = 4 - x^2\) និង \(g(x) = x + 2\) ៖

    អាប់ស៊ីសប្រសព្វ ៖ \(x = -2, 1\)

    លើ \([-2, 1]\) ៖ \(4 - x^2 \ge x + 2 \ge 0\)

    \(V = \pi \displaystyle\int_{-2}^1 (x^4 - 9x^2 - 4x + 12) dx\)

    \(= \pi \left[ \frac{x^5}{5} - 3x^3 - 2x^2 + 12x \right]_{-2}^1\)

    \(= \frac{108\pi}{5}\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{V = \frac{108\pi}{5}}\)

លំហាត់អនុវត្តន៍ទី ៣

គណនាមាឌនៃសូលីតបរិវត្តដែលកើតពីការរង្វិលជុំវិញអ័ក្សអ័រដោណេ \(y'Oy\) នៃដែនប្លង់ខណ្ឌដោយ៖

  1. \(x = y^2\) និងបន្ទាត់ឈរ \(x = 4\)

  2. \(y = \ln x\), អ័ក្ស \(Oy\) និង \(y = 0, y = 2\)

ដំណោះស្រាយ

  1. \(x = y^2\) និង \(x = 4\) ជុំវិញ \(Oy\) ៖

    អ័រដោណេប្រសព្វ ៖ \(y = \pm 2\)

    លើ \([-2, 2]\) ៖ \(R = 4, r = y^2\)

    \(V = \pi \displaystyle\int_{-2}^2 (16 - y^4) dy\)

    \(= 2\pi \left[ 16y - \frac{y^5}{5} \right]_0^2 = \frac{256\pi}{5}\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{V = \frac{256\pi}{5}}\)

  2. \(y = \ln x \iff x = e^y\) លើ \([0, 2]\) ៖

    \(V = \pi \displaystyle\int_0^2 (e^y)^2 dy = \pi \displaystyle\int_0^2 e^{2y} dy\)

    \(= \pi \left[ \frac{e^{2y}}{2} \right]_0^2 = \frac{\pi(e^4 - 1)}{2}\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{V = \frac{\pi(e^4 - 1)}{2}}\)

លំហាត់អនុវត្តន៍ទី ៤

ចំពោះអនុគមន៍ \(F(x) = \displaystyle\int_1^x \sin(\pi t) \, dt\) ។ គណនា៖

  1. \(F(-1)\)

  2. \(F'(0)\)

  3. \(F''\left(\dfrac{1}{2}\right)\)

  4. \(F''(x)\)

ដំណោះស្រាយ

  1. គណនា \(F(-1)\) ៖

    \(F(-1) = \displaystyle\int_1^{-1} \sin(\pi t) dt\)

    \(= \left[ -\frac{\cos(\pi t)}{\pi} \right]_1^{-1} = 0\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{F(-1) = 0}\)

  2. គណនា \(F'(0)\) ៖

    តាម FTC ៖ \(F'(x) = \sin(\pi x)\)

    \(\implies F'(0) = \sin(0) = 0\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{F'(0) = 0}\)

  3. គណនា \(F''(x)\) ៖

    \(F''(x) = (F'(x))' = (\sin(\pi x))'\)

    \(= \pi \cos(\pi x)\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{F''(x) = \pi \cos(\pi x)}\)

  4. គណនា \(F''\left(\frac{1}{2}\right)\) ៖

    \(F''\left(\frac{1}{2}\right) = \pi \cos\left( \frac{\pi}{2} \right) = 0\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{F''\left(\frac{1}{2}\right) = 0}\)

លំហាត់អនុវត្តន៍ទី ៥

គណនាប្រវែងធ្នូនៃក្រាបតាងអនុគមន៍ខាងក្រោម៖

  1. \(y = \dfrac{x^3}{3} + \dfrac{1}{4x}\) ពី \(x = 1\) ទៅ \(x = 3\)

  2. \(y = \ln(\cos x)\) ពី \(x = 0\) ទៅ \(x = \dfrac{\pi}{3}\)

  3. ឧបមាថា \(f(x) = \dfrac{1}{2}(e^x + e^{-x})\) ។ បន្ទាត់ជួបអ័ក្សអ័រដោណេត្រង់ \(B\) ។ ប្រៀបធៀបប្រវែង \(AB\) និងប្រវែងធ្នូ \(L\) ។

ដំណោះស្រាយ

  1. \(y = \frac{x^3}{3} + \frac{1}{4x}\) លើ \([1, 3]\) ៖

    \(y' = x^2 - \frac{1}{4x^2}\)

    \(1 + (y')^2 = \left( x^2 + \frac{1}{4x^2} \right)^2\)

    \(L = \displaystyle\int_1^3 \left( x^2 + \frac{1}{4x^2} \right) dx\)

    \(= \left[ \frac{x^3}{3} - \frac{1}{4x} \right]_1^3 = \frac{53}{6}\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{L = \frac{53}{6}}\)

  2. \(y = \ln(\cos x)\) លើ \([0, \frac{\pi}{3}]\) ៖

    \(y' = -\tan x \implies 1 + (y')^2 = \frac{1}{\cos^2 x}\)

    \(L = \displaystyle\int_0^{\pi/3} \frac{dx}{\cos x} = \Big[ \ln|\tan x + \frac{1}{\cos x}| \Big]_0^{\pi/3}\)

    \(= \ln(2 + \sqrt{3})\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{L = \ln(2 + \sqrt{3})}\)

  3. ប្រៀបធៀប \(AB\) និងធ្នូ \(L\) ចំពោះ \(f(x) = \frac{e^x+e^{-x}}{2}\) ៖

    • \((T): y - f(a) = f'(a)(x - a)\)

    • \(B(0, f(a) - a f'(a))\)

    • \(AB = a\sqrt{1 + [f'(a)]^2} = a f(a)\)

    • \(L = \displaystyle\int_0^a \sqrt{1 + [f'(x)]^2} dx\)

      \(= \frac{e^a - e^{-a}}{2} = f'(a)\)

    • ចំពោះគ្រប់ \(a > 0\) ៖

      \(a\cosh a > \sinh a \implies AB > L\)

      ដូចនេះ៖ \(\boxed{AB > L}\)

លំហាត់អនុវត្តន៍ទី ៦

រកផ្ទៃក្រឡាខាង និងមាឌនៃស្វ៊ែរដែលមានកាំ \(R\) ដោយប្រើវិធីសាស្ត្រអាំងតេក្រាល។

ដំណោះស្រាយ

  • គណនាមាឌស្វ៊ែរ ៖

    ស្វ៊ែរកាំ \(R\) កើតពីរង្វិលនៃកន្លះរង្វង់ \(y = \sqrt{R^2 - x^2}\) ជុំវិញ \(Ox\) លើ \([-R, R]\)

    តាមវិធីសាស្ត្របន្ទះមូល ៖

    \(V = \pi \displaystyle\int_{-R}^R (R^2 - x^2) dx\)

    \(= 2\pi \left[ R^2 x - \frac{x^3}{3} \right]_0^R = \frac{4}{3}\pi R^3\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{V = \frac{4}{3}\pi R^3}\)

  • គណនាផ្ទៃក្រឡាខាង ៖

    ដេរីវេ ៖ \(y' = \frac{-x}{\sqrt{R^2 - x^2}}\)

    \(\sqrt{1 + (y')^2} = \frac{R}{\sqrt{R^2 - x^2}}\)

    \(y\sqrt{1 + (y')^2} = R\)

    \(S = 2\pi \displaystyle\int_{-R}^R R \, dx = 4\pi R^2\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{S = 4\pi R^2}\)

រូប (ក) ៖ រង្វិលកន្លះរង្វង់ \(y = \sqrt{R^2 - x^2}\) ជុំវិញ \(Ox\)

រូប (ខ) ៖ ស្វ៊ែរ 3D ដែលមានកាំ \(R\) បង្កើតបានពីអាំងតេក្រាល

លំហាត់អនុវត្តន៍ទី ៧ (BacII Practice)

គេមានអនុគមន៍ \(y = 4x - x^2\) មានក្រាបតាង \((P)\) ៖

  1. រកកូអរដោនេកំពូល និងចំណុចប្រសព្វរវាង \((P)\) ជាមួយអ័ក្សអាប់ស៊ីស \(Ox\)។

  2. គណនាផ្ទៃក្រឡា \(\mathcal{A}\) នៃដែនប្លង់ខណ្ឌដោយ \((P)\) និងអ័ក្ស \(Ox\)។

  3. គណនាមាឌ \(V\) នៃសូលីតបរិវត្តដែលកើតពីការរង្វិលជុំវិញអ័ក្ស \(Ox\) នៃដែនប្លង់ខណ្ឌដោយ \((P)\) និងអ័ក្ស \(Ox\)។

ដំណោះស្រាយ

  1. កំពូល និងប្រសព្វ \(Ox\) ៖

    • \(y = -(x - 2)^2 + 4 \implies\) \(\boxed{S(2, 4)}\)

    • \(4x - x^2 = 0 \iff x = 0, 4\)

      នាំឱ្យ \(\boxed{O(0, 0) \text{ និង } A(4, 0)}\)

  2. ផ្ទៃក្រឡា \(\mathcal{A}\) ៖

    លើ \([0, 4]\) ៖ \(4x - x^2 \ge 0\)

    \(\mathcal{A} = \displaystyle\int_0^4 (4x - x^2) dx = \left[ 2x^2 - \frac{x^3}{3} \right]_0^4\)

    \(= 32 - \frac{64}{3} = \frac{32}{3}\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{\mathcal{A} = \frac{32}{3}}\)

  3. មាឌសូលីតបរិវត្ត \(V\) ៖

    \(V = \pi \displaystyle\int_0^4 (4x - x^2)^2 dx\)

    \(= \pi \displaystyle\int_0^4 (16x^2 - 8x^3 + x^4) dx\)

    \(= \pi \left[ \frac{16x^3}{3} - 2x^4 + \frac{x^5}{5} \right]_0^4 = \frac{512\pi}{15}\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{V = \frac{512\pi}{15}}\)

រូប (ក) ៖ ផ្ទៃខណ្ឌដោយ \((P): y = 4x - x^2\) និងអ័ក្ស \(Ox\)

រូប (ខ) ៖ សូលីតបរិវត្តដែលកើតពីរង្វិល \((P)\) ជុំវិញអ័ក្ស \(Ox\)

គ. ដំណោះស្រាយលម្អិតនៃលំហាត់ជំពូក


លំហាត់ជំពូកទី ១

គណនាអាំងតេក្រាលខាងក្រោម៖

  1. \(\displaystyle\int (2x^3 - 3x^2 + 1) \, dx\)

  2. \(\displaystyle\int \frac{x^2}{\sqrt{x^3 + 1}} \, dx\)

  3. \(\displaystyle\int x e^{x^2} \, dx\)

  4. \(\displaystyle\int \sin(3x) \cos(3x) \, dx\)

  5. \(\displaystyle\int \frac{\ln x}{x} \, dx\)

  6. \(\displaystyle\int \frac{1}{x^2 - 4} \, dx\)

ដំណោះស្រាយ

  1. \(\displaystyle I = \int (2x^3 - 3x^2 + 1) dx\)

    \(I = \frac{x^4}{2} - x^3 + x + C\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{I = \frac{x^4}{2} - x^3 + x + C}\)

  2. \(\displaystyle I = \int \frac{x^2}{\sqrt{x^3 + 1}} dx\)

    តាង \(u = x^3 + 1 \implies du = 3x^2 dx\)

    \(I = \frac{1}{3}\displaystyle\int u^{-1/2} du = \frac{2}{3}\sqrt{x^3 + 1} + C\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{I = \frac{2}{3}\sqrt{x^3 + 1} + C}\)

  3. \(\displaystyle I = \int x e^{x^2} dx\)

    តាង \(u = x^2 \implies du = 2x dx\)

    \(I = \frac{1}{2}\displaystyle\int e^u du = \frac{1}{2}e^{x^2} + C\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{I = \frac{1}{2}e^{x^2} + C}\)

  4. \(\displaystyle I = \int \sin(3x) \cos(3x) dx\)

    \(I = \frac{1}{2}\displaystyle\int \sin(6x) dx = -\frac{1}{12}\cos(6x) + C\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{I = -\frac{1}{12}\cos(6x) + C}\)

  5. \(\displaystyle I = \int \frac{\ln x}{x} dx\)

    តាង \(u = \ln x \implies du = \frac{1}{x}dx\)

    \(I = \displaystyle\int u du = \frac{1}{2}\ln^2 x + C\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{I = \frac{1}{2}\ln^2 x + C}\)

  6. \(\displaystyle I = \int \frac{1}{x^2 - 4} dx\)

    \(\frac{1}{x^2 - 4} = \frac{1}{4}\left(\frac{1}{x-2} - \frac{1}{x+2}\right)\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{I = \frac{1}{4}\ln\left|\frac{x-2}{x+2}\right| + C}\)

លំហាត់ជំពូកទី ២

គណនាអាំងតេក្រាលដោយប្រើវិធីសាស្ត្រអាំងតេក្រាលដោយផ្នែក៖

  1. \(\displaystyle\int x \cos x \, dx\)

  2. \(\displaystyle\int x^2 e^x \, dx\)

  3. \(\displaystyle\int \ln x \, dx\)

  4. \(\displaystyle\int x \sqrt{x + 1} \, dx\)

  5. \(\displaystyle\int e^x \sin x \, dx\)

  6. \(\displaystyle\int \arctan x \, dx\)

ដំណោះស្រាយ

  1. \(\displaystyle I = \int x \cos x \, dx\) ៖

    តាង \(u = x, dv = \cos x dx\)

    \(I = x \sin x - \displaystyle\int \sin x dx\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{I = x \sin x + \cos x + C}\)

  2. \(\displaystyle I = \int x^2 e^x \, dx\) ៖

    តាង \(u = x^2, dv = e^x dx\)

    \(I = x^2 e^x - 2\displaystyle\int x e^x dx\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{I = (x^2 - 2x + 2)e^x + C}\)

  3. \(\displaystyle I = \int \ln x \, dx\) ៖

    តាង \(u = \ln x, dv = dx\)

    \(I = x \ln x - \displaystyle\int dx = x \ln x - x + C\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{I = x \ln x - x + C}\)

  4. \(\displaystyle I = \int x \sqrt{x + 1} \, dx\) ៖

    តាង \(t = \sqrt{x+1} \implies x = t^2-1, dx = 2t dt\)

    \(I = \displaystyle\int (t^2-1) \cdot t \cdot 2t dt = 2\left(\frac{t^5}{5} - \frac{t^3}{3}\right) + C\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{I = \frac{2}{15}(3x - 2)(x + 1)^{3/2} + C}\)

  5. \(\displaystyle I = \int e^x \sin x \, dx\) ៖

    អាំងតេក្រាលវិលជុំ ៖

    \(I = e^x \sin x - e^x \cos x - I\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{I = \frac{e^x(\sin x - \cos x)}{2} + C}\)

  6. \(\displaystyle I = \int \arctan x \, dx\) ៖

    តាង \(u = \arctan x, dv = dx\)

    \(I = x \arctan x - \displaystyle\int \frac{x}{1 + x^2} dx\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{I = x \arctan x - \frac{1}{2}\ln(1 + x^2) + C}\)

លំហាត់ជំពូកទី ៣

គណនាអាំងតេក្រាលកំណត់ខាងក្រោម៖

  1. \(\displaystyle\int_0^1 \frac{x^3}{x^2 + 1} \, dx\)

  2. \(\displaystyle\int_0^{\frac{\pi}{2}} \frac{\sin x}{\sin x + \cos x} \, dx\)

  3. \(\displaystyle\int_0^{\frac{\pi}{4}} \ln(1 + \tan x) \, dx\)

ដំណោះស្រាយ

  1. \(\displaystyle I = \int_0^1 \frac{x^3}{x^2 + 1} \, dx\) ៖

    \(\frac{x^3}{x^2 + 1} = x - \frac{x}{x^2 + 1}\)

    \(I = \left[ \frac{x^2}{2} - \frac{1}{2}\ln(x^2 + 1) \right]_0^1 = \frac{1 - \ln 2}{2}\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{I = \frac{1 - \ln 2}{2}}\)

  2. \(\displaystyle I = \int_0^{\frac{\pi}{2}} \frac{\sin x}{\sin x + \cos x} \, dx\) ៖

    តាមលក្ខណៈ King’s Property ៖

    \(2I = \displaystyle\int_0^{\frac{\pi}{2}} 1 \, dx = \frac{\pi}{2} \implies I = \frac{\pi}{4}\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{I = \frac{\pi}{4}}\)

  3. \(\displaystyle I = \int_0^{\frac{\pi}{4}} \ln(1 + \tan x) \, dx\) ៖

    ជំនួស \(x \to \frac{\pi}{4} - x\) ៖

    \(1 + \tan(\frac{\pi}{4} - x) = \frac{2}{1 + \tan x}\)

    \(2I = \displaystyle\int_0^{\frac{\pi}{4}} \ln 2 \, dx = \frac{\pi}{4}\ln 2\)

    \(\implies I = \frac{\pi}{8}\ln 2\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{I = \frac{\pi}{8}\ln 2}\)

លំហាត់ជំពូកទី ៤

គណនាផ្ទៃក្រឡាដែនប្លង់ខណ្ឌដោយក្រាបតាងអនុគមន៍ខាងក្រោម៖

  1. \(y = x^2 - 4x\) និងអ័ក្ស \(Ox\)

  2. \(y = x^3 - 3x\) និងអ័ក្ស \(Ox\) លើចន្លោះ \([-1, 2]\)

  3. \(y = -x^2 + 4x\) និងបន្ទាត់ \(y = x\)

  4. \(y = \sqrt{x}\) និង \(y = x^2\)

ដំណោះស្រាយ

  1. \(y = x^2 - 4x\) និង \(Ox\) ៖

    \(x^2 - 4x = 0 \iff x = 0, 4\)

    លើ \([0, 4]\) ៖ \(x^2 - 4x \le 0\)

    \(\mathcal{A} = \displaystyle\int_0^4 (4x - x^2) dx = \frac{32}{3}\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{\mathcal{A} = \frac{32}{3}}\)

  2. \(y = x^3 - 3x\) លើ \([-1, 2]\) ៖

    \(x^3 - 3x = 0 \iff x \in \{-\sqrt{3}, 0, \sqrt{3}\}\)

    លើ \([-1, 0]\) ៖ \(y \ge 0\), លើ \([0, \sqrt{3}]\) ៖ \(y \le 0\), លើ \([\sqrt{3}, 2]\) ៖ \(y \ge 0\)

    \(\mathcal{A} = \frac{5}{4} + \frac{9}{4} + \frac{1}{4} = \frac{15}{4}\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{\mathcal{A} = \frac{15}{4}}\)

  3. \(y = -x^2 + 4x\) និង \(y = x\) ៖

    \(-x^2 + 4x = x \iff x = 0, 3\)

    លើ \([0, 3]\) ៖ \(-x^2 + 4x \ge x\)

    \(\mathcal{A} = \displaystyle\int_0^3 (3x - x^2) dx = \frac{9}{2}\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{\mathcal{A} = \frac{9}{2}}\)

  4. \(y = \sqrt{x}\) និង \(y = x^2\) ៖

    \(\sqrt{x} = x^2 \iff x = 0, 1\)

    លើ \([0, 1]\) ៖ \(\sqrt{x} \ge x^2\)

    \(\mathcal{A} = \displaystyle\int_0^1 (\sqrt{x} - x^2) dx = \frac{1}{3}\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{\mathcal{A} = \frac{1}{3}}\)

លំហាត់ជំពូកទី ៥

គណនាមាឌសូលីតបរិវត្តដែលកើតពីការរង្វិលជុំវិញអ័ក្ស \(Ox\) នៃដែនប្លង់ខណ្ឌដោយ៖

  1. \(y = x^2\) និង \(y = 4\)

  2. \(y = \sqrt{x}\) និង \(y = x\)

  3. \(y = \sin x\) លើចន្លោះ \([0, \pi]\)

ដំណោះស្រាយ

  1. \(y = x^2\) និង \(y = 4\) ជុំវិញ \(Ox\) ៖

    អាប់ស៊ីសប្រសព្វ ៖ \(x = \pm 2\)

    \(V = \pi \displaystyle\int_{-2}^2 (16 - x^4) dx\)

    \(= 2\pi \left[ 16x - \frac{x^5}{5} \right]_0^2 = \frac{256\pi}{5}\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{V = \frac{256\pi}{5}}\)

  2. \(y = \sqrt{x}\) និង \(y = x\) ជុំវិញ \(Ox\) ៖

    អាប់ស៊ីសប្រសព្វ ៖ \(x = 0, 1\)

    \(V = \pi \displaystyle\int_0^1 (x - x^2) dx = \frac{\pi}{6}\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{V = \frac{\pi}{6}}\)

  3. \(y = \sin x\) លើ \([0, \pi]\) ជុំវិញ \(Ox\) ៖

    \(V = \pi \displaystyle\int_0^\pi \sin^2 x \, dx\)

    \(= \frac{\pi}{2}\left[ x - \frac{\sin 2x}{2} \right]_0^\pi = \frac{\pi^2}{2}\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{V = \frac{\pi^2}{2}}\)

លំហាត់ជំពូកទី ៦

គណនាប្រវែងធ្នូននៃខ្សែកោងខាងក្រោម៖

  1. \(y = \dfrac{1}{3}(x^2 + 2)^{\frac{3}{2}}\) ពី \(x = 0\) ដល់ \(x = 3\)

  2. \(y = \ln(\cos x)\) ពី \(x = 0\) ដល់ \(x = \dfrac{\pi}{4}\)

  3. \(y = \dfrac{x^4}{16} + \dfrac{1}{2x^2}\) ពី \(x = 1\) ដល់ \(x = 2\)

ដំណោះស្រាយ

  1. \(y = \frac{1}{3}(x^2 + 2)^{3/2}\) ពី \(x = 0\) ដល់ \(3\) ៖

    \(y' = x\sqrt{x^2 + 2} \implies 1 + (y')^2 = (x^2 + 1)^2\)

    \(L = \displaystyle\int_0^3 (x^2 + 1) dx = \left[ \frac{x^3}{3} + x \right]_0^3 = 12\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{L = 12}\)

  2. \(y = \ln(\cos x)\) ពី \(x = 0\) ដល់ \(\frac{\pi}{4}\) ៖

    \(y' = -\tan x \implies 1 + (y')^2 = \frac{1}{\cos^2 x}\)

    \(L = \displaystyle\int_0^{\pi/4} \frac{dx}{\cos x} = \ln(1 + \sqrt{2})\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{L = \ln(1 + \sqrt{2})}\)

  3. \(y = \frac{x^4}{16} + \frac{1}{2x^2}\) ពី \(x = 1\) ដល់ \(2\) ៖

    \(y' = \frac{x^3}{4} - \frac{1}{x^3}\)

    \(1 + (y')^2 = \left( \frac{x^3}{4} + \frac{1}{x^3} \right)^2\)

    \(L = \displaystyle\int_1^2 \left( \frac{x^3}{4} + \frac{1}{x^3} \right) dx = \frac{21}{16}\)

    ដូចនេះ៖ \(\boxed{L = \frac{21}{16}}\)

លំហាត់ជំពូកទី ៧ (BacII Integral Sequence)

គេឱ្យស្វ៊ីត \((I_n)\) កំណត់ចំពោះគ្រប់ \(n \in \mathbb{N}\) ដោយ \(I_n = \displaystyle\int_0^1 (1 - x^2)^n \, dx\) ។

  1. គណនា \(I_0\) និង \(I_1\) ។

  2. ដោយប្រើអាំងតេក្រាលដោយផ្នែក ចូរបង្ហាញថា \((2n + 1)I_n = 2n I_{n-1}\) ចំពោះគ្រប់ \(n \ge 1\) ។

  3. ទាញរកតម្លៃនៃ \(I_2\) និង \(I_3\) ។

ដំណោះស្រាយ

  1. គណនា \(I_0\) និង \(I_1\) ៖

    • \(I_0 = \displaystyle\int_0^1 1 \, dx = 1 \implies\) \(\boxed{I_0 = 1}\)

    • \(I_1 = \displaystyle\int_0^1 (1 - x^2) dx = \left[ x - \frac{x^3}{3} \right]_0^1 = \frac{2}{3}\)

      នាំឱ្យ \(\boxed{I_1 = \frac{2}{3}}\)

  2. បង្ហាញថា \((2n + 1)I_n = 2n I_{n-1}\) ៖

    • តាង \(\begin{cases} u = (1 - x^2)^n \\ dv = dx \end{cases}\)

      \(\implies \begin{cases} du = -2nx(1 - x^2)^{n-1}dx \\ v = x \end{cases}\)

    • \(I_n = \Big[ x(1 - x^2)^n \Big]_0^1 + 2n \displaystyle\int_0^1 x^2(1 - x^2)^{n-1}dx\)

      \(= 2n(I_{n-1} - I_n)\)

    • \(\implies (2n + 1)I_n = 2n I_{n-1}\) (ពិត)

  3. ទាញរកតម្លៃ \(I_2\) និង \(I_3\) ៖

    • \(I_2 = \frac{4}{5}I_1 = \frac{4}{5} \cdot \frac{2}{3} = \frac{8}{15} \implies\) \(\boxed{I_2 = \frac{8}{15}}\)

    • \(I_3 = \frac{6}{7}I_2 = \frac{6}{7} \cdot \frac{8}{15} = \frac{16}{35} \implies\) \(\boxed{I_3 = \frac{16}{35}}\)

សំណួរពហុជ្រើសរើស

ជ្រើសរើសចម្លើយត្រឹមត្រូវតែមួយ រួចចុច «ពិនិត្យ»។ ចម្លើយរបស់អ្នកត្រូវបានរក្សាទុកក្នុងកុំព្យូទ័រនេះ។

✎ សំណួរទី ១–១០

✎ សំណួរទី ១១–២០

✎ សំណួរទី ២១–៣០

✎ សំណួរទី ៣១–៤០

✎ សំណួរទី ៤១–៥០

✎ សំណួរទី ៥១–៦០

✎ សំណួរទី ៦១–៧០

✎ សំណួរទី ៧១–៨០

✎ សំណួរទី ៨១–៩០

✎ សំណួរទី ៩១–១០០

តេស្តសមត្ថភាព ៖ មេរៀនទី ១៨ មាឌសូលីត និងប្រវែងធ្នូ — ៥០ សំណួរ · ៩០ នាទី

ចាប់ផ្ដើមតេស្ត